گردشگری آب، راه حلی برای توسعه پایدار و حفاظت از منابع آب استان قزوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین.

2 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین.

3 دانشجوی کارشناسی شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین.

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی ومنابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین.

5 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد.

6 استادیار، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران.

چکیده
گردشگری منابع آبی از مباحث روز دنیا در جهت توسعه پایدار می‌باشد. توسعه این صنعت در کنار منابع آب باعث کاهش فشار شدید برداشت آب، انتقال فرهنگ و آگاهی از تاریخچه آبی، معیشت جایگزین برای مناطق دارای درآمد کم و توجه بیشتر و حفظ منابع آبی تاریخی می‌شود. استان قزوین پتانسیل بالایی در زمینه سازه‌های آبی تاریخی دارد و توسعه گردشگری آن می‌تواند از این طریق نیز به نحو احسن صورت پذیرد. لذا هدف این تحقیق بررسی طرح‌ها و مطالعات گردشگری آبی در داخل و خارج کشور جهت ارائه یک طرح اولیه کلی به منظور توسعه گردشگری آبی برای استان قزوین ارائه نمود.
در این راستا با جمع‌آوری اطلاعات منابع و سازه‌های آبی استان قزوین، از طریق کسب تجربه بازدیدها و تحقیقات، جلسات متعدد با کارشناسان خبره در این زمینه و مشاوره از آن‌ها، پتانسیل‌های برتر استان معرفی شده و تا با توجه به ویژگی‌ها و نقاط ضعف و قوت آنها بتوان بهترین آن را انتخاب نمود.
با توجه به تحلیل کمی صورت گرفته، آب انبار پتانسیل برتر و پس از آن به ترتیب باغستان، چشمه‌های آبگرم، قنات و پرورش ماهی انتخاب گردید.
با توجه به پتانسیل برتر گردشگری آب انبار استان قزوین و توسعه و تبلیغ آن، هم می‌توان سازه‌های قدیمی آبی را زنده نمود و هم اهمیت منابع آب و حفاظت از آن را به آگاهی مردم رساند. در عین حال میتوان با جذب گردشگر و ایجاد معیشت جایگزین، از فعالیت‌های مصرف کننده آب زیاد جلوگیری نموده و توسعه پایدار با کاهش مصرف آب را رقم زد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Water Tourism: A Solution for Sustainable Development and Water Resource Conservation in Qazvin Province

نویسندگان English

Sayedh Marzie Hosseini 1
mohammad hasan saeedi motlagh 2
Seyedeh Samin Farabi 3
Fatemeh Borzoo Jirandehi 4
Shima Kabiri 5
Behzad Ghiasi 6
1 PhD student in Water Resources Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Imam Khomeini International University, Qazvin.
2 PhD student in Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Imam Khomeini International University, Qazvin.
3 BA student of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Imam Khomeini International University, Qazvin.
4 Master of Irrigation and Drainage, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Imam Khomeini International University, Qazvin.
5 PhD student in Water Resources Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord.
6 Assistant Professor, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran.
چکیده English

Objective: Water resource tourism is a contemporary global topic aimed at sustainable development. Developing this industry alongside water resources can alleviate severe water extraction pressures, promote cultural exchange and awareness of water history, provide alternative livelihoods for low-income regions, and enhance the attention to and preservation of historical water resources. Qazvin Province holds significant potential in historical water structures, and fostering tourism can be effectively achieved through this avenue. Therefore, this study aims to examine water tourism projects and studies both domestically and internationally through literature reviews and field visits to propose an initial comprehensive plan for developing water tourism in Qazvin Province.
Methods: In this regard, by collecting information on the water resources and structures of Qazvin Province through experiential visits, research, numerous meetings with experts in the field, and consultations with them, the superior potentials of the province were identified. Based on their characteristics, strengths, and weaknesses, the best option was selected.
Results: According to the quantitative analysis conducted, the Ab Anbar (water reservoir), which is essentially a hallmark of Qazvin Province, was identified as the top potential.
Conclusions: Considering the superior potential of the Ab Anbar for water tourism in Qazvin Province, its development and promotion can revive ancient water structures and raise public awareness about the importance and conservation of water resources. Simultaneously, by attracting tourists and creating alternative livelihoods, it is possible to prevent high-water-consuming activities and achieve sustainable development by reducing water consumption.

کلیدواژه‌ها English

Water Tourism
Ab Anbar
Water Resources
Sustainable Development
Qazvin
ابی زاده، ا. (1389). نگرشی بر قنات با محوریت آموزش و احیاء فناوری بومی، فرهنگ و معماری ایرانی. معماری و شهرسازی آرمان شهر. 3(5): 1-22.
ارجمندی، ر.، صائب، ک.، جوزی، س.ع. و رضایی، ش. (1399). تدوین استراتژی توسعه اکوتوریسم در منطقه الموت به روش SWOT. پایداری، توسعه و محیط زیست. 1(4): 15-31.
اشگرف، س. و  حاجی‌نژاد، س. (1402). نقش سازه‌های تاریخی ذخیره و انتقال آب در توسعۀ پایدار گردشگری (مطالعۀ موردی: برکه‌های جزیرۀ قشم. اکوهیدرولوژی. 10(3): 459-449.
انتشاری، س. و صفوی، ح. (1399). بررسی ارتباط بین صنعت گردشگری و مدیریت منابع آب، مطالعه موردی: حوضه آبریز زاینده رود، هشتمین کنفرانس ملی مدیریت منابع آب ایران، مشهد.
توانگر، م. و اصیلی، ع. (1401). توسعه گردشگری شهرستان فریمان از طریق ظرفیت سنجی زمین گردشگری و گردشگری تندرستی (مطالعه موردی؛ چشمه آبگرم و معدنی شاهان گرماب). فصل نامه جغرافیا و برنامه ریزی شهری چشم انداز زاگرس. 14(51): 7-22.
حسینی، س.م. و مازندرانی زاده، ح. (1401). بررسی تأثیر بهینه‌سازی توأم توزیع آب و الگوی کشت بر درآمد کشاورزان (مطالعه موردی: شبکه قزوین. علوم و مهندسی آبیاری. 45(3): 47-61.
حکمت نیا، ح.، ابرهیمی سیریزی، ع. و موج کار، م. (1397). بررسی قنات و عوامل بوجود آمدن آن و تاثیر آن از نظر فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی. اولین همایش ملی قنات، میراث ماندگار و آب، اردکان.
صادق، ج. رجوعی، م. و قاسمی خوزانی، م. (1397). تدوین راهبردهای احیای جاده ولایت با هدف توسعه فرهنگ زیارت به روش  SWOT. فرهنگ رضوی. 6(22): 123-147. 
فرهادی خواه، ح، زیاری، ک، آروین، م، و ظفری، م. (1397). برنامه ریزی راهبردی توسعه گردشگری (مطالعه موردی: باغات سنتی شهر قزوین). گردشگری شهری، 5(4 )، 153-170.
کرامت، ا. (1399). بررسی جاذبه های طبیعی هیدروتوریسم شهر دزفول. دومین کنفرانس ملی پژوهش های دانش بنیان در علوم زمین، اهواز.
موسوی بصیر، ف. و فاطمی، م. (1401). جایگاه آب در تقویت گردشگری پایدار و بررسی لزوم توسعه محدوده فعلی چشمه اعلاء دماوند، اولین کنفرانس ملی عمران، معماری و مدیریت شهری، اهواز.
Fernandes, G., de Castro, E., Gomes, H. (2020). Water resources and tourism development in Estrela geopark territory: Meaning and contributions of fluvial beaches to valorise the destination. European Countryside, 12(4), 551-567.
Mousazadeh, H., Ghorbani, A., Azadi, H., Almani, F. A., Zangiabadi, A., Zhu, K., Dávid, L. D. (2023). Developing sustainable behaviors for underground heritage tourism management: The case of Persian Qanats, a UNESCO world heritage property. Land, 12(4), 808.
Vila, M., Afsordegan, A., Agell, N., Sánchez, M., Costa, G. (2020). Influential factors in water planning for sustainable tourism destinations. In Corporate Social Responsibility for Sustainable Tourism (pp. 215-230). Routledge.